БЕКБОЛАТ БАТЫР
Он алтыншы жылында,
Жиырма алтыншы июньде,
Даланы қара бұлт басты,
Нажағай ойнап от шашты.
Жым-жырт жатқан сахара,
Басқандай болды албасты.
Зілді кезең кездесіп,
Кəрі-жастан сұр қашты.
Жарлығы шығып патшаның,
Ел сенделді, ер састы.
Ежелгі кек оянып,
Көтеріліп жұрт дуласты.
Қырып-жойып қазақты,
Фольбаум1 шықты кіжініп,
Айдамақ боп соғысқа,
Шетінен тізіп қызығып.
Жандарал қатты ақырды,
Офицерін шақырды.
Күндіз-түні сөйлесіп,
Тапты жауыз «ақылды».
– Ауыл басы бір сыщик2
Жіберсек елге мақұлды.
Бар, сыщиктер, барыңдар,
Елден хабар алыңдар.
Жорға менен жүйрікті
Ылау атқа алыңдар…
Көнбегенді көндіріп
Күшпен жөнге салыңдар.
Бас көтерген жан болса,
Оқпен тəнін жарыңдар!
Біреу олай сөйлейді,
Біреу бұлай сөйлейді:
– Баланы қолдан бергенше,
Патшаға қарсы тұрамыз,
Өлсек шəһит боламыз.
Ноқталы басқа бір өлім,
Жас баланы берген соң,
Қайтып шыдап жүреміз?!
Кілең қыршын жастарды
Қырғызғанша Германға,
Бала-шаға, кемпір, шал,
Өзіміздің мекенде
Өлген артық онанда. –
Мына сөзді есітіп,
Даладан келді сыщиктер.
Айтып келді білгенін,
Бірер жұма далада
«Саяхаттап» жүргенін.
«Сұры жаман қазақты»,
Көздерімен көргенін.
Патшаға жігіт бергенше,
Жақсы көрер қырылып,
Өз жерінде өлгенін.
Жолықты бізге көп қазақ,
Қайнаған оттай шоқ қазақ,
Ауыл сайын біз бардық,
Ықыласы жоқ қазақ.
Фольбаум тақсыр, жанарал,
Қазақ əскер бермейді,
Бұл сөзіме құлақ сал.
Қанға былғап қолдарын,
Беруге қимай ұлдарын,
Көзім көрді көп қазақ
Серт айтысып тұрғанын.
Мына сөзді есітіп,
Офицерлер бірікті.
«Жаман да болса қазақ көп,
Салса, салар бүлікті» –
Деп жиылып бас қосып,
Патшаға беріп телеграм,
Хабар күтіп тұрысты.
Не болса да болды, – деп,
Құрбан қылдық жанды, – деп.
Азар болса өлерміз,
Не салғанын көрерміз,
Аянып мұнан қалғанмен,
Неше жүзге келерміз.
Аянатын не жан бар,
Көп күшіне сенеміз.
Көп түкірсе көл деген,
Алты миллион шырақпыз,
Солар сөнсе сөнерміз.
Егер солар сөнбесе,
Біз-дағы көпке ерерміз.
Атқа мінген азамат,
Ерікті соған береміз.
Айыр, тырна қолға алып,
Фольбаумға бар қарсы.
Соғысайық қозғалып,
Ақ сарбасты сойғызып,
Қымызға елді тойғызып,
Жұрт жиылды айғайлап,
Ырым қылып өзінше
Бір ағашқа ту байлап,
Көп қалайық көтерді,
Бекболатты бас сайлап.
Жандаралдар, төрелер,
Бір жерге қосты бастарын,
Патшадан хабар алады:
«Атыңдар да, шабыңдар,
Қырғыз бенен қазақтың
Бұйрығына патшаның
Мойын сұнбай қашқанын.
Патшашылдар, офицер
Жалаңаштап қылышын,
Суырып қынынан алады.
Құралсыз жатқан халыққа
Ат ойнатып, оқ атса,
Көңілдері толады.
Таң атқанша отырып,
Алматыда төрелер
План құрып қарады.
Ауылға отряд шығарып,
Қызығына қарады.
Сол уақытта ұрыстың
Басталар СКАЧАТЬ
1
Алматының губернаторы.
2
Тыңшы, шпион.